Is keukenland 2050-proof?

Wie vandaag een keukenzaak runt, moet niet alleen verkopen maar ook nadenken over morgen. Over hoe we duurzamer kunnen werken, hoe we kennis kunnen borgen, wie het bedrijf straks overneemt. Of in het geval van een bedrijfsbeëindiging of faillissement: hoe we de schade kunnen beperken. Dat vraagt om eerlijk naar onszelf te kijken.

Ik loop al sinds mijn zeventiende in het keukenvak en ik kan het niet mooier maken dan het is: het vakmanschap brokkelt af. Waar vroeger merken werden opgebouwd door echte liefhebbers, maakt liefde voor het vak nu te vaak plaats voor massa en marketing. Dat breekt ons op, zeker nu het economisch tegenzit.

De bovenkant van de markt heeft het zwaar. We zien een golf aan bedrijfsbeëindigingen en faillissementen, soms door gebrek aan onderscheidend vermogen, soms omdat er geen opvolging is geregeld. Veel familiebedrijven zijn jarenlang gerund door vakmensen met hart voor de zaak, maar ze hebben hun kennis en passie niet op tijd overgedragen. Dan hou je te lang vast en is het vaak te laat.

Ik heb de afgelopen jaren talloze winkels helpen leegmaken. “Puinruimen”, noem ik het. Want iemand moet het doen: zorgen dat de showrooms leeg en schoon worden opgeleverd, keukens een tweede leven krijgen en de schade voor schuldeisers beperkt blijft. Niet iedereen kijkt daar even positief naar, maar het is wél nodig. Gelukkig zie ik ook ondernemers die verstandiger stoppen voordat het echt misgaat. Dat is vooruitgang.

Er zit bovendien een generatiekloof waar we niet omheen kunnen. Jonge mensen willen misschien geen zestig uur per week draaien. We kunnen dat wegwuiven, maar als we ze niet serieus nemen, krijgen we straks niemand meer enthousiast. We moeten hen eerder betrekken en kennis delen: over keukens, ondernemerschap en liefde voor het vak. En verantwoordelijkheid durven overdragen – ook al betekent dat loslaten. Daar gaat het vaak mis: vijftigplussers houden te lang vast. Maar er zijn gelukkig ook ondernemers die het wél goed doen en jongeren op tijd meenemen. Dat zijn de voorbeelden die werken: langzaam overdragen, al in iemands dertiger jaren verantwoordelijkheden delen. Daar moeten we in de branche veel meer ruimte voor maken, met opleidingen en begeleiding.

En dan is er nog de duurzaamheid. Het hergebruiken van keukens gaat verder dan kapitaalver­nietiging tegengaan. De productie van een nieuwe keuken kost veel CO2, vooral door spaanplaat en transport. Elke keuken die we opnieuw in de markt zetten, bespaart aanzienlijk – zeker in landen als Duitsland, waar een keuken niet vast bij het huis hoort maar meeverhuist met de bewoners. Bij veel bedrijven ontbreekt het besef of de prioriteit om serieus met circulariteit aan de slag te gaan. Ze veranderen pas als ze ertoe worden gedwongen.

We moeten ons afvragen: is Nederlands keukenland 2050-proof? Zijn we klaar voor generatie­wisselingen, innovatie en echt duurzame keuzes? Of blijft er straks een handvol grote ketens over? Het is aan ons om daar eerlijk naar te kijken, zelf verantwoordelijkheid te nemen én de overheid uit te dagen om dit beter te ondersteunen. Zodat we vandaag keuzes maken die het verschil maken voor morgen. 

Elbert van Dalen
Eigenaar onlinekeukenveiling.nl